Strona korzysta z plików cookies w celu realizacji usług. Możesz określić warunki przechowywania lub dostępu do plików cookies klikając przycisk Ustawienia. Aby dowiedzieć się więcej zachęcamy do zapoznania się z Polityką Cookies oraz Polityką Prywatności.
Ustawienia

Szanujemy Twoją prywatność. Możesz zmienić ustawienia cookies lub zaakceptować je wszystkie. W dowolnym momencie możesz dokonać zmiany swoich ustawień.

Niezbędne pliki cookies służą do prawidłowego funkcjonowania strony internetowej i umożliwiają Ci komfortowe korzystanie z oferowanych przez nas usług.

Pliki cookies odpowiadają na podejmowane przez Ciebie działania w celu m.in. dostosowania Twoich ustawień preferencji prywatności, logowania czy wypełniania formularzy. Dzięki plikom cookies strona, z której korzystasz, może działać bez zakłóceń.

Więcej

Tego typu pliki cookies umożliwiają stronie internetowej zapamiętanie wprowadzonych przez Ciebie ustawień oraz personalizację określonych funkcjonalności czy prezentowanych treści.

Dzięki tym plikom cookies możemy zapewnić Ci większy komfort korzystania z funkcjonalności naszej strony poprzez dopasowanie jej do Twoich indywidualnych preferencji. Wyrażenie zgody na funkcjonalne i personalizacyjne pliki cookies gwarantuje dostępność większej ilości funkcji na stronie.

Więcej

Analityczne pliki cookies pomagają nam rozwijać się i dostosowywać do Twoich potrzeb.

Cookies analityczne pozwalają na uzyskanie informacji w zakresie wykorzystywania witryny internetowej, miejsca oraz częstotliwości, z jaką odwiedzane są nasze serwisy www. Dane pozwalają nam na ocenę naszych serwisów internetowych pod względem ich popularności wśród użytkowników. Zgromadzone informacje są przetwarzane w formie zanonimizowanej. Wyrażenie zgody na analityczne pliki cookies gwarantuje dostępność wszystkich funkcjonalności.

Więcej

Dzięki reklamowym plikom cookies prezentujemy Ci najciekawsze informacje i aktualności na stronach naszych partnerów.

Promocyjne pliki cookies służą do prezentowania Ci naszych komunikatów na podstawie analizy Twoich upodobań oraz Twoich zwyczajów dotyczących przeglądanej witryny internetowej. Treści promocyjne mogą pojawić się na stronach podmiotów trzecich lub firm będących naszymi partnerami oraz innych dostawców usług. Firmy te działają w charakterze pośredników prezentujących nasze treści w postaci wiadomości, ofert, komunikatów mediów społecznościowych.

Więcej
Sobota, 18 maja 2024
Imieniny: Alicja, Feliks, Eryk
słonecznie
8°C

Zarys pradziejów

Osadnictwo prehistoryczne i wczesnośredniowieczne na terenie gminy skupiało się nad Orzycem i Węgierką, pojedyncze osady odkryto również nad mniejszymi dopływami tych rzek. Pierwsze ślady pobytu człowieka na terenach gminy pochodzą z okresu neolitu. Odkrycie na obszarze bliskiego wschodu rolnictwa i hodowli zapoczątkowało rewolucję gospodarczą, która wkrótce ogarnęła całą Europę. Pojawiają się wraz z uprawą ziemi i hodowlą stałe osady, naczynia gliniane, wyroby z gładzonego kamienia, narzędzia służące do karczowania lasu i uprawy roli. Pierwsze grupy rolników przybywają z południa na teren Polski już w V tysiącleciu p.n.e.. Żyją oni obok prymitywnych społeczności łowieckich, które stopniowo przejmują ich zdobycze cywilizacyjne. W połowie IV tysiąclecia p.n.e. część rodzimej ludności porzuca swój dawny tryb życia i zaczyna prowadzić gospodarkę rolniczą. Z okresu neolitu na terenie gminy mamy jedynie niepewne ślady osadnictwa (dłuto? i narzędzie krzemienne). Prawdopodobnie świadczą one o sezonowej penetracji terenów nad Orzycem.

            Niewielkie zmiany następują we wczesnych fazach epoki brązu (XVIII-XII w. p.n.e.) - metal jest w dalszym ciągu prawie nieznany a narzędzia wykonuje się z krzemienia i surowców organicznych. Prawdopodobnie lasy porastające teren gminy były magnesem, ściągającym tu sezonowych łowców, czy pasterzy, nie można wykluczyć istnienia tu również niewielkich osad.

            Wraz z opanowaniem metalurgii następuje ponowny przewrót technologiczny, pojawią się narzędzia i ozdoby z miedzi i brązu, zaczynają działać dalekosiężne szlaki handlowe, wzrastają kontakty między poszczególnymi ludami. Następuje unifikacja kulturowa, która doprowadza do powstania w XIII w. p.n.e. kultury łużyckiej. Kultura ta charakteryzowała się zwyczajem palenia zmarłych na stosach i grzebania ich w naczyniach glinianych - urnach, na cmentarzyskach, które noszą niekiedy nazwę pól popielnicowych. Wówczas następuje stabilizacja osadnictwa, rozwija się rolnictwo, metalurgia i kontakty handlowe. Ludność trudni się głównie rolnictwem i hodowlą. W tym czasie również na terenie gminy rozpoczyna się stabilizacja osadnictwa, powstają niewielkie osady, w dolinach Orzyca i Węgierki. Początki epoki żelaza w rozwoju kultury łużyckiej nie przyniosły poważniejszych zmian, żelazo było ciągle trudno dostępne i rozprzestrzeniało się bardzo powoli. W zachodniej Polsce powstają natomiast potężne grody, a na terenach wschodnich ogólnodostępne stają się wyroby z brązu. Świadczy to o wzbogaceniu się ludności i nawiązaniu kontaktów handlowych. Załamanie kultury łużyckiej następuje w końcu VI w. p.n.e.. Koczownicze plemiona Scytów znad Morza Czarnego i z Niziny Węgierskiej najeżdżają na tereny Polski. Niszczą oni grody, uprowadzają ludność w niewolę. W wyniku ich najazdów Górny Śląsk przez kilkaset lat zostaje nie zamieszkały. Urywają się kontakty handlowe, ludność opuszcza swe osady, spada poziom życia i zaludnienie.

            W VI w. p.n.e. rozpoczyna się na dużą skalę handel bursztynem. Bursztyn przez Czechy, Morawy i Austrie dociera do kolonii greckich nad Morzem Adriatyckim. W zamian ludność otrzymuje wyroby z brązu, żelaza, metale szlachetne. Staje się to podstawą rozkwitu gospodarczego. Wytwarza się na Pomorzu Gdańskim kultura pomorska, której charakterystyczną cechą są kamienne grobowce w których ustawiano popielnice ze szczątkami zmarłych. Wzrasta liczba ludności i poszczególne jej grupy udają się na południe osiedlając się na opustoszałych terenach. Z tego okresu, na terenie gminy, znane są nieliczne osady o nieokreślonej przynależności kulturowej.

            Kolejny zwrot cywilizacyjny zaczyna się w III w. p.n.e. Plemiona celtyckie, które osiągnęły bardzo wysoki stopień rozwoju, rozpoczynają podbój Europy. Z swych siedzib na północ od Alp docierają do Hiszpanii, Brytanii i Azji Mniejszej. Małe plemiona osiedlają się na Opolszczyźnie, Dolnym Śląsku i w okolicach Krakowa. Celtowie opanowali technologię wytopu i obróbki żelaza, używają monet a na terenach Czech mieszkają w grodach - miastach. Ich ustrój to demokracja wojenna, w której władzę sprawuje wiec wolnych mężczyzn- wojowników. Obierają oni królów i wodzów. Po podbiciu ziem nawiązują kontakty z miejscową ludnością, która przejmuje od nich zdobycze cywilizacyjne. Przez środkową Polskę przechodzą w III w. p.n.e. plemiona germańskie - Bastarnowie. Udają się do nowych siedzib nad Dniestrem. Narusza to stare stosunki plemienne, wywołuje walki i przesunięcia ludności. Te dwa czynniki doprowadzają na przełomie III i II w. p.n.e. do powstania na ziemiach Polski kultury przeworskiej. Ludność tej kultury posiadała umiejętność wytopu i obróbki żelaza;  przejęła celtycki ustrój społeczny. Była ona wojownicza o czym świadczą bogato wyposażone w broń groby. Z czasem rozwija się garncarstwo, buduje się kopalnie rudy żelaza. Powstają zagłębia hutnictwa żelaza. Utrzymywane są liczne kontakty z imperium rzymskim zarówno handlowe jak i wojskowe. Wojownicy służą w armii rzymskiej lub napadają na przygraniczne tereny imperium. Następuje rozkwit gospodarczy, wzrasta liczba ludności, doskonali się rolnictwo. Z tego okresu pochodzą z terenu gmin osady i cmentarzysko. Stanowiska skupiają się wzdłuż doliny Węgierki i części doliny Orzyca na południe od Krzyżewa Nadrzecznego.

            Załamanie osadnictwa na Mazowszu Prawobrzeżnym następuje w III w. n.e., kiedy to plemię Gotów, które przybyło na tereny Pomorza Gdańskiego w I w. n.e., rozpoczyna wędrówkę ku obszarom Ukrainy. W ślad za nimi wyruszają pokrewne plemiona Gepidów i Herulów. Ludność kultury przeworskiej opuszcza swe siedziby na wschodnim brzegu Wisły i przenosi się na zachód i południe. Z III-IV w. n.e. pochodzi osada odkryta nad Węgierką w Chodubie.

            Przypuszczalnie osadnictwo na terenie gminy załamuje się w V w. n.e., kiedy to ludność gocka opuszcza Mazowsze przenosząc się na tereny nadczarnomorskie i do krajów imperium rzymskiego. Nie można wykluczyć jednak istnienia tu osadnictwa w okresie wędrówek ludów i wczesnych faz wczesnego średniowiecza (VI-IX w.). Pierwsze pewne znaleziska z okresu wczesnego średniowiecza można odnosić do X-XI w. Powstają wówczas zalążki osad, które powolnie, lecz stopniowo rozwijają się przez XII-XIII w. Na terenie gminy znaleziono ślady po kilkunastu niewielkich osadach z tego okresu, rozłożonych regularnie wzdłuż dolin Węgierki, Orzyca i ich niewielkich dopływów. Prawdopodobnie jest to świadectwo intensywnej kolonizacji płynącej z terenu Mazowsza Płockiego. W XIV w. powstaje organizacja kościelna - widomy znak intensywnego rozwoju i stabilizacji osadnictwa. Wówczas kolonizowane są, zapewne drogą karczunku, tereny odległe od większych dolin rzecznych. W XV-XVI w. osadnictwo na terenie gminy stabilizuje się a istniejące wówczas wsie trwają do chwili obecnej.

DO GÓRY
Włącz powiadomienia WebPush
Dziękujemy, teraz zawsze będziesz na bieżąco!
Przeglądasz tę stronę w trybie offline.
Przeglądasz tę stronę w trybie online.