Gmina Płoniawy-Bramura
Powróć do: Dla Mieszkańca

Gmina wczoraj i dziś

Początki osadnictwa na  terenie Naszej gminy sięgają bardzo odległych czasów. Na przełomie nowej i starej ery na tereny te przybywali kupcy rzymscy. Osadnictwo koncentrowało się wówczas w dolinie rzeki Narew wzdłuż której ciągnęły się szlaki handlowe. Pierwsze wzmianki o wsiach Płoniawy – Bramura i Węgrzynowo pochodzą z połowy XIV w. Główną funkcją tego terenu było rolnictwo i dostarczanie pobliskim    miastom   produktów rolnych. Rozwój ziem przerwały wojny ze Szwedami w drugiej połowie XVII wieku, kolejne zniszczenia przyniosły przemarsze wojsk szwedzkich i saskich w czasie tzw. Wojny Północnej (XVIII wiek) oraz I i II wojna światowa.
 

Do najważniejszych  zabytków   na   terenie Gminy   należą:   

drewniany kościół z końca XVII w. o konstrukcji zrębowej, oszalowany oraz dzwonnica prawdopodobnie z XVIII w. w Węgrzynowie a także kościół klasycystyczny z dzwonnicą z pierwszej połowy XIX w.,    dwór w Jaciążku   z   końca XIX w.,   zespół dworski wraz z parkiem w Szczukach  z drugiej połowy XIX w, oraz cukrownia w Krasińcu  z  przełomu   XIX i  XX wieku. 
 

Dzieje gminy i jej funkcje sięgają  zaborów: rosyjskiego i częściowo austriackiego. Formowanie    się   gminy  i    samorządu   wiejskiego  następowało wraz z     przekształcaniem     gminy      dominialnej, opartej   na   władzy   dziedzica  włości,
w jednostkę stanowiącą podstawowe ogniwo  administracji państwa. Na bazie gminy dominialnej  feudalnego okresu , powstawała gmina typu nowożytnego, kształtowana rozwojem administracji państwa burzącego strukturę  feudalną.  
Formowanie się modelu nowożytnej gminy  wiejskiej postępowało z procesem przechodzenia od feudalizmu do kapitalizmu trzech państw rozbiorowych Polski. Społeczeństwo polskie  okresu po zniesieniu  poddaństwa i pańszczyzny, likwidowanej przez ponad pół wieku po rozbiorach Rzeczypospolitej szlacheckiej, wzbogacone zostało o człon stojących poza prawem, tj. chłopów, uznanych za wolnych i równych obywateli. Gmina jawić się będzie chłopom  jako jednostka administracyjna państwa, nakładająca obowiązki  i świadczenia dla jego potrzeb.  Rzec można, że gmina z tego okresu  funkcjonowała    w    teoretycznym   jej   kształcie, wyrażonym w formie prawa.
W        polskiej     myśli        reformistycznej       postulowano  przekształcenie     gminy w demokratyczne ogniwo administracji, spełniające funkcje organizatora życia gospodarczego, kultury i opieki społecznej.  Jednakże iluzoryczna  wolność, nie zabezpieczała prawem własności gruntowej, nie oddziaływała  na kształtowanie  postaw obywatelskich  chłopów, nie budziła ich zainteresowania dla wyborów do zgromadzeń gminnych, choć takie prawo było im dane.
W Księstwie Warszawskim za gminę była uznana każda wieś, stanowiąca podstawowe ogniwo administracji państwa. Na jej czele stał  wójt, wyznaczony przez  prefekta spośród ludności miejscowej, a zatwierdzony przez ministra spraw wewnętrznych. Od wójta wymagano umiejętności czytania i  pisania. Wobec powszechnego  analfabetyzmu chłopów, z nielicznymi tylko wyjątkami, wójt mógł pełnić  urząd w kilku gminach, mając  na miejscu sołtysów za swoich zastępców. Wójtowi   była     powierzona   władza   policyjna   dla   utrzymania porządku i ludności w posłuszeństwie. Do obowiązków wójta należało ogłaszanie zarządzeń publicznych. Od wójta nie wymagano specjalnych kwalifikacji urzędniczych i nie otrzymywał on wynagrodzenia.  Z upływem czasu znakiem postępu  było wyposażenie gminy  wiejskiej w radę, o ograniczonych wprawdzie kompetencjach i w praktyce nie powoływanych do życia. Była to wszakże zapowiedź powoływania obok władz państwowych organu samorządu lokalnego, wybieranego na zgromadzeniach wiejskich. Radę określał prawodawca  jako organ obradujący i kontrolujący, posiadający prawo  podejmowania decyzji w sprawie użycia majątku gminy oraz zaspokajania potrzeb lokalnych gminy jak: budowanie dróg, mostów, szkółek publicznych, uchwalanie  budżetu, nakładanie podatków nazywanych składkami miejscowymi. Jednakże w praktyce  były to tylko założenia, a na taką sytuację miała wpływ  złożoność okresu historycznego Polski. 
1) Zręby  samorządu terytorialnego zaczęły się kształtować  od roku 1918. Proces ten trwał do czasu wybuchu II wojny światowej w 1939 r. W okresie  tym samorząd był rzecznikiem  interesów  społecznych wobec administracji państwowej. Miał też wpływ na działalność gospodarczą  i oświatowo-kulturalną.  W samorządzie upatrywano wielką szkołę życia  obywatelskiego i wychowania patriotycznego  oraz uzupełnienie     demokratycznego    charakteru     państwa, dlatego,  że  uczył   on pracy  z    pożytkiem dla ogółu  i siebie, rozwijał  społeczno-polityczną  świadomość chłopów,a co najważniejsze  wiązał  ich z państwem.Kolejne    etapy  reformowania    samorządu    przypadają    na lata   1944-1950,w których  kształtowała się koncepcja organów władzy  i administracji terenowej na wszystkich szczeblach  podziału terytorialnego.
2) II okres przypada na lata 1950-1954, w których  aparat państwowy oparty został na jednolitym systemie  rad narodowych, jako organów przedstawicielskich, skupiających pełnię władzy w terenie.
3) III okres  to lata 1954-1973, w których funkcjonowały w gromadach, będących najniższymi jednostkami podziału, gromadzkie rady narodowe, a także rady narodowe osiedli.
4) IV    okres  lat 1973-1983,  w   których    działały     gminne   rady   narodowe i wprowadzono dwustopniowy podział administracyjny państwa
5) V okres od 1990 r. stanowi o kształcie  obecnej idei samorządności i  jest wciąż nowelizowany.